Sürüş emniyeti, frenleme performansı ve çevresel etkiler açısından kara ve demir yolu taşıtlarında kullanılan fren sistemleri ile balata malzemeleri kritik bir öneme sahiptir.

Bu malzemelerin geliştirilmesi ve performanslarının güvenilir şekilde belirlenmesi için farklı ölçeklerde test sistemlerinden yararlanılmaktadır.

Bu kapsamda, bileşim geliştirme ve kalite kontrol gibi süreçlerde tam ölçekli dinamometrik testler; hem yüksek maliyetli hem de zaman açısından uygun olmamaktadır.

Bu nedenle, küçük numuneler üzerinden balata çalışma protokollerini esas alarak standart benzetim (simülasyon) testlerinin yapılabildiği laboratuvar ölçekli test sistemleri yaygın şekilde kullanılmaktadır.

UTS Firması Triboloji Grubu, Türkiye’de ilk, dünya genelinde ise sayılı örnekleri bulunan; özgün tasarım yaklaşımı, teknik üstünlükleri ve farklılaşan özellikleri ile öne çıkan yeni bir balata/sürtünme malzemesi test sistemini geliştirerek ticarileştirmiştir. Bu sistem; özellikle demir yolu ve kara yolu taşıtlarına yönelik balata geliştirme süreçlerinde, dinamometre ve saha testleri öncesinde numune bazlı malzeme geliştirme ve kalite kontrol çalışmalarının hızlı, güvenilir ve ekonomik biçimde yürütülmesine olanak sağlamaktadır. “UTS BMT TR2000 - Brake Materials Test Machine” adı ve modeliyle pazara sunulan cihaz, standart test protokollerini izlemekte; test sırasında ve/veya sonrasında sürtünme katsayısı, sürtünme momenti, disk ve balata numunesi sıcaklıkları ile basınç gibi kritik parametrelerin gerçek zamanlı olarak izlenmesine ve kaydedilmesine imkân vermektedir. Uygulanan test protokolleri, aşağıda belirtilen ilgili standartlara uygun şekilde gerçekleştirilmektedir.

- ECE-R90 (Ek 9) Test Protokolü : M, N, O ve L kategorilerindeki taşıt balataları için uygulanmaktadır.
- NF F 11-292 Test Protokolü : Demir Yolu Uygulamaları için geliştirilen sinterlenmiş sürtünme malzemeleri için uygulanmaktadır. Bilindiği üzere, küçük ölçekli balata numunesi testlerinde sonuçların güvenilirliği açısından çalışma ortamının sıcaklık ve nem koşullarının kontrol edilebilir olması büyük önem taşımaktadır. Geliştirilen sistem, bu gereksinimi karşılayacak şekilde sıcaklık ve nem kontrollü çalışma gibi opsiyonları da kullanıcıya sunmaktadır. Ayrıca, test sırasında oluşan aşınma parçacıklarının toplanmasına imkân veren bir tasarım da olarak sağlanmaktadır.

Bu partiküller, balata malzemesi geliştirme sürecinde kritik öneme sahip olup; mikroyapısal, fiziksel ve kimyasal açıdan yapılacak ikincil analizlerle (ör. morfoloji, bileşim, faz analizi vb.) geliştirme çalışmalarına önemli girdiler sağlamaktadır. UTS fren balatası/sürtünme malzemeleri test cihazı, kullanıcı dostu bir arayüz yazılımı olan BrakeSoft-µ ile birlikte sunulmaktadır. Bu yazılım sayesinde, önceden tanımlanan test protokollerine uygun şekilde farklı test senaryoları kolaylıkla yürütülebilmekte ve test sonuçları otomatik raporlama seçenekleriyle ayrıntılı olarak değerlendirilebilmektedir. Sistemde uygulanabilen başlıca test ve analiz olanakları şunlardır:

- Sabit hız ve basınçta aralıklı yükleme test protokolü
- Sabit hız ve basınçta sürekli yükleme (drag test) protokolü
- Sabit hız ve basınçta aşınma test protokolü
- Sabit sıcaklıkta aşınma test protokolü
- Sürtünme katsayısının; zaman, disk sıcaklığı, numune sıcaklığı ve sürtünme momenti ile ilişkili değişiminin izlenmesi ve raporlanması